Visatlas Zeeland nieuws Minimaliseren

Gezocht foto's voor de visatlas (juni 2017)

De fotoredactie is nog steeds op zoek naar mooie vissenfoto's van met name zoutwatervissen. Bij plaatsing zal de naam van de fotograaf worden vermeld. Benieuwd naar welke soorten we nog specifiek op zoek zijn neem dan contact op.

Schrijven visatlas begonnen (februari 2017)

Het schrijven van de atlas is ondertussen begonnen. De klus zal net als het veldwerk door vrijwilligers worden verricht. Voor de soortbeschrijvingen is hulp welkom. Heb je interesse om mee te doen neem dan contact op.


Artikel: Driedoonige stekelbaars, trekvis van de polder (november 2015)

Via deze link is het artikel wat in het winternummer uit 2015 van Zeeuwslandschap verscheen te zien.

Stagiaires 2015 (augustus 2015)

Deze digitale atlas was nooit zo'n succes geworden zonder de fanatieke inzet van vele stagiaires. Dit jaar werd de aftrap gemaakt door Ilse Maas die maar liefst vijf maanden fulltime aan de visatlas werkte. Na de zomervakantie zullen de stagiairs Ruben Verwoerdt en Mick Vos twee dagen per week aan het project gaan werken. Ze zullen onderzoek doen naar de laatste slecht onderzochte gebieden en kijken of de kesslers grondel, pontische stroomgrondel en de witvingrondel ondertussen Zeeland hebben bereikt.

Verslag van het Landelijke Vissenweekend in Zeeland (december 2014)

Via deze link is het rapport te bekijken.

Artikel over de kleine modderkruiper in Oost Zeeuws-Vlaanderen (oktober 2014) 

Via deze link is het artikel uit het herfstnummer (uit 2014) van Natuurbeschermingsvereniging de Steltkluut te zien.

Sfeerverslag veldwerk visatlas in dagblad BN de Stem (oktober 2014)

Klik met de rechtermuisknop op de foto en vervolgens op afbeelding bekijken voor de vergroting

Artikel over de vissen van de Zeeuwse kreken (oktober 2014)

Via deze link is het artikel wat in het voorjaarsnummer uit 2014 van Zeeuwslandschap verscheen te zien.

Artikel over de vissen van de Westerschelde (oktober 2014)

Via deze link is het artikel wat in het winternummer uit 2013 van Zeeuwslandschap verscheen te zien.

Artikel over de tussenstand van de Zeeuwse visatlas (oktober 2014)

Via deze link is het artikel wat in het herfstnummer uit 2013 van Zeeuwslandschap verscheen te zien.

Artikel: Werk in uitvoering; De Zeeuwse Visatlas (oktober 2014)

Via deze link is het artikel wat in het zomernummer uit 2013 van Zeeuwslandschap verscheen te zien.

Bittervoorn terug in Zeeland! (juni 2014)

Door: Pepijn Calle

Sportvisser en visatlas-vrijwilliger Niels Patijn heeft op 25 september 2011 met zijn hengel een volwassen bittervoorn gevangen in de Damse Vaart te Sluis. Deze waarneming is zeer bijzonder aangezien de soort vermoedelijk eind jaren ’70 begin jaren ’80 is uitgestorven in Zeeland. Het is nog onduidelijk of de waarneming in Sluis een zwerver betrof of dat er een populatie aanwezig is. Wel is bekend dat de soort in het zelfde water net over de grens in 2000 en 2006 is waargenomen, in België lijkt er dus zeker sprake te zijn van een populatie. Gezien de verbeterde waterkwaliteit is de soort nu op meer locaties terug te verwachten. Kolonisatie zal uit Vlaanderen en Brabant moeten plaatsvinden, maar migratieknelpunten maken de terugkeer moeilijk. Gedurende het visatlasproject zijn al veel potentiële geschikte wateren onderzocht, maar vooralsnog zonder positief resultaat.De komende periode zullen we meer gericht veldwerk naar deze soort uitvoeren.

De bittervoorn is gevoelig voor watervervuiling en intensief schoningsbeheer, waarbij onder andere (hun gastheren) grote zoetwatermosselen op de kant belanden. De bittervoorn staat op de Rode Lijst aangemerkt als "kwetsbaar" en wordt beschermd door de Flora- en faunawet (tabel 3). Ook heeft hij een beschermingstatus in de Conventie van Bern (bijlage 3) en in de Europese Habitatrichtlijn (bijlage 2). 

Riviergrondels blijken algemener te zijn dan gedacht! (juni 2014)

Door: Tineke van Dongen

Uit recente inventarisaties door het team van stagiairs is gebleken dat de riviergrondel in Zeeland algemener is dan gedacht. Eind 2013 was de riviergrondel in  4 kilometerhokken waargenomen (zie ook verslag onder in dit blog). Dit aantal heeft zich in 2014 uitgebreid met 7 kilometerhokken. De uitbreiding is een mooi resultaat van de aanvullende inventarisatie. Er is ook een waarneming in Vlissingen ingevoerd (uit 2007), er zal de komende tijd gericht veldwerk naar deze locatie gedaan worden om te kijken of de soort hier nog voorkomt. Vooralsnog is de soort daar niet meer gevangen, wel werd er een zwartbekgrondel gevangen, deze soort was nog niet bekend in dit deel van Zeeland.

 

Actuele verspreiding van de riviergrondel in Zeeland.

Onderzoek verspreiding en habitat van de kleine modderkruiper (Cobitis taenia) (juni 2014)

Door: Wim Kaijser

Als leerling van uit het HZ University of Applied Sciences krijg je tijdens de stage de opdracht om bepaalde kwaliteiten/vaardigheden van jezelf te ontwikkelen, bijvoorbeeld: het houden van een presentatie over een bepaald onderwerp, het schrijven van een Plan Van Aanpak of een onderzoeksrapport. Ik heb er voor gekozen om onderzoek te doen naar de verspreiding en het habitat van de kleine modderkruiper in Zeeland. In Zeeland zijn er alleen nog waarnemingen in Oost Zeeuws-Vlaanderen gedaan. Hier is een vrij grote populatie aanwezig die ik nu in kaart breng. Dit onderzoek loopt voorspoedig, zie de toename aan waarnemingen in onderstaande afbeelding. Zodra dit onderzoek is uitgevoerd volgen andere kansrijke locaties in Zeeland.

Kleine modderkruiper (foto: Lucien Calle)

Het visje blijkt vooral voor te komen in relatief ondiepe oeverzones met stevige bodems. De dikte van het slib zelf blijkt geen grote factor te zijn. Wel een belangrijke factor is de toplaag van de bodem, deze bestaat op de vanglocaties voornamelijk uit grof organisch materiaal. Locaties waar dit niet aanwezig is, huisvesten geen kleine modderkruipers. Een andere beperkende factor lijkt het zoutgehalte. In Zeeland is de soort  nog niet in brakke wateren waargenomen. Uit de literatuur blijkt ook dat het visje heel gevoelig is voor verontreiniging, deze verontreiniging kunnen pesticiden zijn of andere afvalstoffen zijn.

 

Kleine modderkruiper voor en nu sinds de stage van Wim Kaijser

Indien mensen waarnemingen hebben van de kleine modderkruiper in Zeeland die niet op bovenstaande kaartjes staan, neem dan a.u.b. contact met mij door een mailtje te sturen naar: kaij0006@hz.nl of p.calle@hetzeeuwselandschap.nl

Nieuwe stagiairs aan de slag met de visatlas (maart 2014)

Door: Tineke van Dongen

Bij Stichting Het Zeeuwse Landschap lopen er sinds 2014 verschillende stagiairs stage die zich onder andere inzetten voor het visatlasproject: Bas de Maat, Jay Hoogedeure, Tineke van Dongen en Wim Kaiser. Al deze stagiairs genieten van een natuurgerichte opleiding.

 

Tineke & Wim op hun netst!

Bas de Maat studeert bos en natuurbeheer aan Van Hall Larenstein te Velp. Gedurende zijn stage (en in zijn vrije tijd) helpt hij zo nu en dan mee aan het visatlasproject. Jay Hoogedeure studeert sportvisserij aan het Clusius College in Alkmaar. Zoals de opleiding bijna voor zich spreekt is vissen de passie van Jay. Tineke van Dongen studeert bos en natuurbeheer aan het Helicon te Velp. Tineke werkt tijdens haar stage aan verschillende projecten. Vanwege haar interesse in vissen helpt ze mee tijdens de inventarisaties.Wim Kaiser studeert aquatische ecotechnologie aan de Hogeschool Zeeland. Hij onderzoekt onder andere de verspreiding en de habitat van de kleine modderkruiper in Zeeland. Zoals bij de meeste vissoorten hangt dit af van diverse factoren. Deze zijn voor Zeeland nog niet allemaal bekend.

Onderzoek getijdepoelen Oosterschelde (december 2013)

Door: Lucien Calle

In 2013 heeft Het Zeeuwse Landschap in opdracht van Projectbureau Zeeweringen een onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van de getijdepoelen in de Oosterschelde.

Mede in het kader van project ‘Rijke dijken’ zijn langs de zeedijken van de Oosterschelde bij wijze van proef getijdenpoelen aangelegd, met als doel het ecologisch functioneren van de dijk te vergroten. Sommige poelen hebben ook een recreatieve/educatieve functie. Tot nu toe was vrijwel onbekend hoe deze poelen functioneren. Onderzocht werd of de poelen een ecologische meerwaarde opleveren. De concrete vraag was: welke diersoorten maken gebruik van deze poelen en op welke wijze (voortplantingsgebied, kinderkamer etc.) doen ze dat?

De volgende poelen werden in het late voorjaar en in de zomer één tot drie maal bezocht: nabij Flaauwers Inlaag, Betonbakken Ouwerkerk, Koude- en Kaarspolder, Kattendijkse Dijk (vier poelen) en Goese Sas. Het onderzoek bestond uit een inspectie van de poelen, waarbij stenen gekeerd werden en actief met behulp van schep- en sleepnetten werd gevist. Van alle herkenbare dieren, planten en andere organismen is een lijst per poel opgesteld en een schatting gemaakt van de talrijkheid.

De soortenrijkdom blijkt in veel van de poelen erg hoog te zijn. Dat geldt voor veel soortgroepen. Er zijn in totaal 18 vissoorten gevonden, waaronder blonde- en lozano’s grondel.  In een aantal van de grotere poelen zijn flinke scholen jonge vis aangetroffen. De indruk bestaat dat ze een functie vervullen als kinderkamer.

 

Rapportage

De dagbladen Provinciale Zeeuwse Courant (PZC) en BN De Stem publiceerden een artikel over het visonderzoek in Saeftinghe. (augustus 2013)

 

(foto PZC 22-8-13)

Riviergrondels in een poldersloot in Zeeland (door Jeroen Jansen en Lucien Calle juli 2013)

Op 14-6-2013 is tijdens het veldwerk voor de vissenatlas een uiterst verassende vondst gedaan door de stagiaires David Verschoor, Jeroen Jansen en de vaste vrijwilliger voor het project Mark Dobbelaar. Zij hebben op Zuid-Beveland bij Borselle aan de Rietveldweg vijf riviergrondels gevangen. Hiervoor was de riviergrondel alleen aan de oostgrens van Zeeland bekend. Er zijn voor de zekerheid twee exemplaren meegenomen, om deze vissen onder een binoculair goed te kunnen determineren. Een week later zijn nogmaals dieren op deze plek vastgesteld. Gezien het gemak waarmee de vissen met een schepnet te vangen waren, werd ingeschat dat het al snel om enkele tientallen dieren moet gaan. Op alle kenmerken kwamen de visjes overeen met de riviergrondel. De diertjes zijn na determinatie steeds weer vrijgelaten op de plek waar ze gevangen zijn. Eerder werd vlakbij een witvingrondel gemeld. Alle gecontroleerde vissen bleken echter  riviergrondels te zijn. Waarschijnlijk is de vermeende witvingrondel fout gedetermineerd. Het is voor het eerst dat deze soort, die eigenlijk in stromende beekjes voorkomt, in Zuid-Beveland is waargenomen. Daarna is op 4-7-2013 in de omgeving opnieuw gezocht om te bezien hoe groot de lokale populatie is. Daarbij werd in de directe omgeving wel 3 nieuwe kilometerhokken deze vissoort opnieuw vastgesteld. De komende tijd zal de vissenwerkgroep zeeland proberen de verspreiding verder in kaart te brengen.

Bij de vangsten zijn een paar opvallende zaken. In de eerste plaats komen de dieren voor in tamelijk snel (maar enigszins variabel) stromende watergangen. Alle gevangen dieren bleken steeds op of rond duikers zaten. Daar was steeds stenig substraat en een verhoogde stroomsnelheid aanwezig. Op enkele plaatsten is ook langs de oevers op een variabele afstand verwijderd van de duikers bemonsterd. Dat leverde geen enkele vangst op. Het lijkt er dus op dat de grondels deze watergangen wel kunnen passeren, maar niet graag als leefgebied gebruiken.

Blijft de vraag hoe deze dieren hier in Zeeland verzeild zijn geraakt. Er zijn daarvoor verschillende mogelijkheden. Mogelijk is deze soort als vispoot meegekomen (als voedsel voor de eveneens uitgezette roofvis). Een minder waarschijnlijke mogelijkheid is dat deze soort door een visliefhebber uit is gezet.

David Verschoor en Jeroen Jansen bij de vindplaats

De gevangen riviergrondels

Er wordt hard gewerkt aan de Vissenatlas (april 2013)

Vanaf april tot en met september 2013 zijn de studenten David Verschoor (Hogeschool Zeeland - Aquatische Ecotechnologie) en Jeroen Jansen (CAH Vilentum - Toegepaste biologie) druk in de weer voor de vissenatlas. Hun werk bestaat uit veldwerk (soms samen met vrijwilligers), data verzamelen via interviews + contacteren van andere organisaties en het schrijven van hoofdstukken voor de atlas. Het veldwerk richt zich nu vooral op de witte gebieden en buitendijkse getijdenpoelen. Binnenkort gaan ze gericht onderzoek doen naar de verspreiding van zwarte grondel en zwartbekgrondel. Via deze website zullen hun bevindingen gedeeld worden.

David Verschoor en Jeroen Jansen aan het werk voor de visatlas!

De start is gemaakt! (december 2012)

Sinds 2012 werken Het Zeeuwse LandschapRAVON en Zeeschelp aan de voorbereiding van een vissenatlas. Dat jaar is deze website ontwikkeld, plan van aanpak gemaakt en is er een startbijeenkomst gehouden. Tevens hebben meerdere stagiaires waarnemingen verzameld. De komende twee jaar zal er data verzameld worden bij vele instanties en derden. Tevens zal er door vrijwilligers aanvullend veldwerk in de witte gebieden en of gericht naar bijzondere soorten worden gedaan. De voorlopige resultaten zijn in de vorm van deze levende digitale atlas te zien. Begin 2015 zal er begonnen worden met het schrijven van de altas. Deze zal worden uitgegeven in de Fauna Zeelandica reeks. Momenteel wordt gezocht naar financiering voor dit project.

spacer
dummy